บทที่ 6 การวางแผนครอบครัวและการคุมกำเนิด
 
การคุมกำเนิด

           ชนิดของการคุมกำเนิด

          การคุมกำเนิดแบบชั่วคราว(Temporary contraception)

          1. การคุมกำเนิดโดยไม่ใช้อุปกรณ์ (Non-appliance methods) ประกอบด้วย

                    1.1 การกำหนดระยะปลอดภัย
                    เป็นการงดร่วมเพศในช่วงเวลาที่จะตั้งครรภ์ได้ (fertile period) หรือวันที่มีการตกไข่ของแต่ละรอบประจำเดือน หลักสำคัญของวิธีการคุมกำเนิดแบบนี้คือการหาวันที่มีการตกไข่ที่แน่นอน ซึ่งหาได้ด้วยกันหลายวิธี คือ การคำนวณระยะปลอดภัยจากบันทึกประวัติประจำเดือน หรือวิธีนับวัน (Calendar method, Calendar rhythm, Ogino-Knaus method) วิธีวัดอุณหภูมิของร่างกายหลังตื่นนอน (Basal body temparature) เรียกว่า Temperature method หรือ Thermal method วิธีสังเกตมูกปากมดลูก (Cervical mucous method, Ovulatory method, Billings method) วิธีการสังเกตอาการและวัดอุณหภูมิ (Sympto-thermal method หรือ STM) วิธีคาดคะเนวันไข่ตก (Predictable ovulation method)

                    1.2 การหลั่งน้ำอสุจินอกช่องคลอด (Coital interruption)
                    หรือเรียกกันทั่วไปว่า “หลั่งภายนอก” (withdrawal) หมายถึง “การคุมกำเนิดโดยฝ่ายชายถอนอวัยวะเพศออกจากช่องคลอดก่อนที่จะมีการหลั่งน้ำอสุจิ และให้หลั่งน้ำอสุจิห่างจากบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกของฝ่ายหญิง เพื่อมิให้ตัวอสุจิเข้าไปในช่องคลอดได้” (ชวนชม สกนธวัฒน์, 2540) เป็นการร่วมเพศกันตามปกติ จนกระทั่งฝ่ายชายมีความรู้สึกใกล้จะหลั่งน้ำอสุจิ จึงรีบถอยอวัยวะเพศออกจากช่องคลอด เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำอสุจิเปื้อนบริเวณอวัยวะเพศของผู้หญิง ประสิทธิภาพของการคุมกำเนิดวิธีนี้จะต่ำ เนื่องจากปกติแล้วน้ำเมือกที่ช่วยหล่อลื่นของผู้ชายอาจมีตัวอสุจิปนอยู่พอสมควร และส่วนปลายของท่อปัสสาวะ ก็อาจจะมีตัวอสุจิอยู่จำนวนไม่น้อย ที่รอการขับออกนอกร่างกาย (Fathalla, 1990) นอกจากนั้น วิธีการหลั่งภายนอก อาจมีผลกระทบต่อคู่สมรส ทำให้สภาพจิตใจเปลี่ยนไป เนื่องจากฝ่ายหญิงไม่ถึงจุดสุดยอด (orgasm)

                    1.3 การกลั้นไม่หลั่งน้ำอสุจิ (Coital reservation)
                    หมายถึงการที่ฝ่ายชายควบคุมตนเองมิให้หลั่งน้ำอสุจิ เมื่อใกล้จะถึงจุดสุดยอดจะต้องค่อย ๆ บังคับตนเอง ให้ความตื่นเต้นทางเพศค่อย ๆ ผ่อนคลายลงจนหมดไป ซึ่งเป็นวิธีที่ทำได้ยากและมีโอกาสพลาดสูง

                    1.4 การให้นมลูกในระยะนาน ๆ (Prolonged lactation)
                    การให้นมบุตรเป็นเวลานานจะทำให้ช่วงเวลาขาดประจำเดือนหลังคลอดบุตร (postpartum amenorrhea) ยาวนานกว่ามารดาที่เลี้ยงลูกด้วยนมตนเองในระยะสั้น หรือมารดาที่ไม่ได้เลี้ยงลูกด้วยนมมารดาเลย โดยปกติแล้วการขาดประจำเดือนหลังคลอดมักเกิดร่วมกับการไม่มีไข่ตก (anovulation) เมื่อมีการกระตุ้นโดยการดูดนม ระดับของโปรแลคตินก็จะสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว และสูงอยู่ตลอดเวลาที่ถูกกระตุ้น โดยการดูดโดยระดับของโปรแลคตินที่สูง จะไปยับยั้งการหลั่งของฮอร์โมนกระตุ้นการสร้างไข่ Folicular Stimulating Hormone (FSH) และฮอร์โมนกระตุ้นการตกไข่ Lutinizing Hormone (LH) เมื่อระดับของ FSH และ LH ลดลงจะมีผลทำให้ไม่มีไข่ตกและไม่มีประจำเดือน (กอบจิตต์ ลิมปพยอม, 2528) อย่างไรก็ตามขณะที่ให้นมบุตรนั้นถึงแม้จะไม่มีประจำเดือน แต่ก็อาจมีไข่ตกได้ ฉะนั้น การร่วมเพศในระยะนี้อาจทำให้ตั้งครรภ์ได้

                    คำนิยามของการคุมกำเนิด
                    ประโยชน์ของการคุมกำเนิด
                    การเลือกวิธีคุมกำเนิด
                    ชนิดของการคุมกำเนิด
                              การคุมกำเนิดแบบชั่วคราว
                                        1. การคุมกำเนิดโดยไม่ใช้อุปกรณ์
                                        2. การคุมกำเนิดโดยการใช้สิ่งกีดขวาง
                                        3. ห่วงอนามัยคุมกำเนิด
                                        4. ยาเม็ดคุมกำเนิด
                                        5. ฮอร์โมนคุมกำเนิดที่ออกฤทธิ์ระยะยาว
                              การคุมกำเนิดแบบถาวรหรือการทำหมัน
                                        1. การทำหมันหญิง
                                        2. การทำหมันชาย

 

 

 
กลับเมนูหลัก
ประมวลรายวิชา
หน่วยที่ 1 : ธรรมชาติของเพศ
หน่วยที่ 2 : เอกลักษณ์ทางเพศและ
บทบาททางเพศ
หน่วยที่ 3 : ลักษณะทายกายวิภาคและ
สรีรวิทยาของระบบอวัยวะสืบพันธุ์
หน่วยที่ 4 : ทฤษฎีทางเพศและ
พัฒนาการทางเพศของมนุษย์
หน่วยที่ 5 : ความรัก การเลือกคู่ครอง
และเพศสัมพันธ์
หน่วยที่ 6 : การวางแผนครอบครัวและ
การคุมกำเนิด
 
จุดประสงค์การเรียนรู้
การวางแผนครอบครัว
การคุมกำเนิด
แบบฝึกหัดบทที่ 6
หน่วยที่ 7 : ความหลากหลายของ
พฤติกรรมและภาวะหย่อยสมรรถภาพ
ทางเพศ
หน่วยที่ 8 : โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
และเอดส์
แบบทดสอบ
บรรณานุกรม
 
 
 
Copyright (c) 2006. Mahasarakham University. All rights reserved.
:: รองศาสตราจารย์ อุดมศักดิ์ มหาวีรวัฒน์ ::

ศูนย์พัฒนาทรัพยากรการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ต.ขามเรียง อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม 44150
โทรศัพท์ 0-4375-4321-40 ต่อ 2060, โทรศัพท์/โทรสาร 0-4375-4318 E-mail : card@msu.ac.th